De wetenschap moet nu echt eens met zijn tijd mee gaan!

over publiceren, samenwerken en open access in de wetenschap

Grootse wetenschappelijke ontdekkingen zijn waardeloos als ze niet gedeeld worden. Kennis kan namelijk niet worden gebruikt als het zit opgesloten in het hoofd van de wetenschapper. Wetenschappers moeten hun ontdekkingen dus delen met de wereld. Gelukkig zijn er voor het delen van informatie tegenwoordig ontzettend veel mogelijkheden doordat zo'n beetje alles en iedereen verbonden is met het internet.

Maar hoewel het internet van origine is ontwikkeld door wetenschappers om informatie-uitwisseling tussen wetenschappers efficiënter te maken, hebben wetenschappers er in hun communicatie nog maar beperkt gebruik van gemaakt (zeker als je het vergelijkt met hoe de rest van de wereld het internet voor communicatie gebruikt). Nee, de belangrijkste vorm van communicatie tussen wetenschappers is eigenlijk al bijna 400 jaar niet veranderd. Toegegeven: het zit nu in een digitaal jasje als PDFje en de verspreiding gaat grotendeels via het internet, maar feitelijk zijn het nog steeds wat onveranderbare papiertjes met basale tekst, platte grafieken en statische tabellen. Dé manier dat wetenschappers informatie delen is namelijk nog steeds via wetenschappelijke artikelen in wetenschappelijke tijdschriften.

Het wordt dus tijd dat de wetenschap met zijn tijd mee gaat! Nu kun je denken: waarom iets veranderen wat al eeuwen prima werkt? Nou: omdat het inmiddels niet meer prima werkt. Sterker nog: deze 'ouderwetse' manier van communiceren houdt vooruitgang in de wetenschap nu zelfs tegen!

Fraude in de wetenschap: waarom gebeurt het en wat kunnen we er tegen doen?

Een wetenschapper zou als doel moeten hebben de waarheid te ontdekken. Helaas zijn er de afgelopen tijd een aantal gevallen van fraude in de wetenschap aan het licht gekomen. Het meest recente geval (en ook een van de meest ernstige) is de zaak van Diekerik Stapel, waar 2 weken geleden het rapport over uit kwam. Ik ben ervan overtuigd dat het niet veel voorkomt, maar zelfs één zaak is al te veel. Een wetenschapper zou integriteit heel hoog in het vaandel moeten hebben staan, dus ben ik me gaan afvragen waarom een wetenschapper besluit tot het plegen van fraude.

In mijn opleiding Biologie aan Wageningen University kreeg ik verspreid over de opleiding ook meerdere keren ethiek verwerkt in de vakken en projecten. Naast nog duidelijker inzien dat fraude zeer onethisch is, werd het tijdens de opleiding ook erg duidelijk dat het plegen van fraude zo’n beetje de meest ernstige misstap is die je kunt maken als wetenschapper. Als het uitkomt kun je je carrière verder wel vergeten: je zal nooit meer in de wetenschap worden geaccepteerd. Ook overstappen naar de (wetenschaps)industrie of politiek en beleid is dan heel erg moeilijk, zo niet onmogelijk. Dus waarom zou een wetenschapper dit riskeren? Blijkbaar is er ergens een heel sterke prikkel om toch dat enorme risico te nemen. Nu vraag ik me af: wat is die prikkel, waar komt het vandaan en vooral: wat kunnen we eraan doen?